کوردی

دوو به‌یت لە زمان بەیت بێژی هه‌وشارەوە

بەشێک لە “دوو به‌یت لە زمان بەیت بێژی هه‌وشارەوە” لە گۆڤاری بەیان بۆ ئێوە خۆشەویستان هەلبژاردراوە. بۆ خوێندنەوەی زیاتر، بە کرینی گۆڤارەکە رێزمان لێ دەنێن. بە سپاسەوە.

نووسه‌ر: لوقمان نادرپوور

ناوچه‌ی هه‌وشار به‌شێكی هه‌ره‌ گرنگی كورده‌واریه‌ كه‌ له‌باری كه‌له‌پوور و فۆلكلۆره‌وه‌ ئێجگار ده‌وڵه‌مه‌نده‌ كه‌ به‌داخه‌وه‌ تا ئێستا به‌وجۆره‌ی شایانی بووه‌ نه‌ناسراوه‌. له‌وناوچه‌دا كه‌سانێكی وه‌ك “سه‌ید شوكره‌” به‌ به‌یتی “عه‌زیز و كوبرا” و “مه‌حموودی باواغا” به‌ به‌یتی “شێره‌زه‌رد” و به‌یتی “وه‌نه‌وش و به‌ڕه‌زا” به‌ناوبانگن. له‌م وتاره‌دا كورته‌یه‌ك له‌ باره‌ی مه‌حموودی باواغا و ئه‌و دوو به‌یته‌وه‌ پێشكه‌ش ئه‌كرێ. (ئه‌وه‌ی لێره‌دا ئه‌یخوێننه‌وه‌ ته‌نها گۆشه‌یه‌كه‌ له‌ فه‌رهه‌نگی زاره‌كی ناوچه‌ی پان و به‌رینی هه‌وشار كه‌ تا سه‌قزیش په‌ره‌ی ئه‌ستاندوه‌ و جارجار له‌ ناو به‌ساڵاچوانی سه‌قزیش باسی ئه‌كه‌ن.)

به‌یتی شێره‌زه‌رد له‌ راستیدا به‌شێكه‌ له‌ مێژوو و فه‌رهه‌نگی ناوچه‌ی تیله‌كۆی سه‌قز له‌ ده‌ورانی قاجاڕدا كه‌ “مه‌حموودی باواغا” خه‌ڵکی ئاوایی “قزقاپانی سه‌نگ” له‌ به‌شی “هه‌وشار” به‌ شێوه‌ازی به‌یت وتوویه‌تی باسی شه‌ڕی نێوان تایفه‌ی “تیله‌كۆ” و “گه‌ڵواخی” ئه‌كا. ئه‌م به‌یته‌ ئاهه‌نگێکی خۆش و که‌ش و ڕیتمی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌ و جارجار له‌ چه‌ند شوێندا، ئاهه‌نگی شین گێڕی و ڕۆڕۆی تایبه‌ت، به‌یته‌که‌ ئه‌گه‌یه‌نێته‌ ئه‌و په‌ڕی جوانی:

داخ داخ بۆ فرزه‌ن، له‌ کوێ بمزانی

داد بۆ خوێن قڵمه‌ی ناو چه‌کمه‌کانی

داخ بۆ شێره‌زه‌رد، بۆ بێ­ده‌ماخی

لاشه‌ی که‌وت له‌به‌ر سه‌نگه‌ر گه‌ڵواخی

کوا ناز و نیم ناز، شێره‌زه‌رد، ناوه‌ باشه‌که‌ت

کوانێ زه‌مزه‌مه‌، خانه‌که‌م، کوا فه‌ڕاشه‌که‌ت

هه‌روه‌ها باسی هه‌ندێ داب و نه‌ریتی كۆن ئه‌كا كه‌ له‌ شیوه‌ن و شین گێڕیدا باو بوه‌:

یاڕه‌بی شیرین، ڕۆڵه‌ گیان، هه‌ر دڵ ته‌نگی وێ

سه‌رتاپای “خومڕێز”، ڕۆڵه‌ی گیان، هه‌ر “لیله‌نگی” وێ

كه‌ خومڕێز كردن و لیله‌نگی به‌ مانای شین كردنی كراس و جلو به‌رگ بوه‌ دوای مردنی كه‌سانێكی گه‌وره‌. یه‌كێ له‌ تایبه‌تییه‌كانی ئه‌م به‌یته‌ ناوبردنی نزیك به‌ ١٩٠شاری ئێران و ئاوایی كوردستان و گرنگتر له‌وان گه‌وره‌پیاوی ئه‌و كاتی كورده‌وارییه‌:

تیپێ هاتییه‌ وه‌ قه‌ول و قه‌رار

کوڕیه‌ل بژێریاو ده‌سه‌ی “خوڕمشار”

تیپێ هاتییه‌ وێڵه‌ له‌ خێڵان

ته‌واو برنج خۆر ده‌ور “ڕه‌شت و گێڵان”

تیپێ هاتییه‌ وه‌ قه‌ول و قه‌رار

کوڕیه‌ل بژێریاو ده‌سه‌ی “خوڕمشار”

تیپێ هاتییه‌ وێڵه‌ له‌ خێڵان

ته‌واو برنج خۆر ده‌ور “ڕه‌شت و گێڵان”

تیپێ هاتییه‌ چه‌کمه‌ قرمزی

تیپ “مه‌جی­خان”ه‌، به‌ش “سه‌قز”ی

تیپێ هاتییه‌ نه‌وێ دڵ په‌شێو

کوڕیه‌ل بژێریاو “سونه‌ته‌” و “ساحێو”

تیپێ هاتییه‌ سینه‌ده‌فته‌ری

تیپ “کوێخا مه‌حموو”ی “ئاغه‌ره‌ی سه‌ری”

تیپێ هاتییه‌ به‌وده‌وان ده‌و

تیپ “کوێخا ئاغه‌”ی کوڕ “کوێخا خه‌سره‌و”

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا