کوردی

حوسێن حوزنى رۆشنفكرێكى گەورەى كورد

شادمان مەلا حەسەن

هەڵكەوتنى نووسەر و رۆشنبیر و زانایەكى دیار و بەناوبانگى هەر میللەتێك كە خاوەنى قەوارە و دەسەلاتێكى خۆمالى بێت ئاساییە بەئاسانى ناوبانگ دەربكات .بەلام بۆ كەسێكى بێ پشت و پەناو دەسەلآتى خۆمالى ئاسان نیە و قوڕسى و زەحمەتى زۆرى تێدایە .بۆیە گەورە نووسەر و رۆشنبیر و ئەدیبانى كورد زەحمەتى و كوێرەوەرى زۆریان دیوە تاكو دارێكیان لەسەر بەردێك داناوە بۆ مێژووى میللەتەكەیان ، یەكێك لەو كەسە بلیمەت و رۆشنفكر و زانا و دلسۆز بۆ مێژو و فەرهەنگى میللەتەكەى (سەید حوسێن حوزنى موكریانیە)، ناوبراو وەك لە پاشماوەى دەستنووسەكانى خۆیدا هاتوە ساڵى 1890 لە شارى مەهاباد(سابلاخ) چاوى بەدونیادا هەلێناوە و فرچكى گرتووە و سەرپێ كەوتووە ،ناوى تەواوى ( حوسێن كوڕى ئیسماعیل كوڕى عیسا كوڕى سەید عەبدوڵەتیف)ە. لە مندالیەوە خراوەتە بەرخوێندنى ئەوكات،كەسێكى چالاك و وشیار بووە و زوو فێرى زمان و نووسین بووە .دواى ئەوەى كە بۆتە مێردمنداڵ هۆگرى نووسین و خوێندنەوە و زانین بووە .بۆ درێژەدان بەخوێندن ساڵى 1903چۆتە مەراغە و تەورێز ،ساڵى 1904 چۆتە یەریڤانى ئەرمەنستان بۆتە مامۆستاى كوڕەكانى شەمسەدینۆڤ و حاجى یوسف بەگ وانەى زمان و فەرهەنگى كوردى پێووتون، دواتر رووى كردۆتە وڵاتى روسیا و پاشان ئەستەمبۆل و حەلەب و فەلەستین و حیجاز و میسر و فەڕەنسا و ئەلمانیا .وەك گەڕیدەیەك هەمیشە گەڕاوە و فێربووە .چەند زمانێكى رۆژهەلآتى و رۆژئاواى زانیووە . ساڵى 1914 لە وڵاتى ئەڵمانیا ئامێرێكى چاپى ماركەى دیامۆندى كڕیوە و ساڵى 1915 هێناویەتە شارى حەلەب ،لەوێ دەستى كردووە بەچاپ و بڵاوكردنەوەى كتێب و گۆڤار بەزمانى كوردى ، گۆڤارێكى لەوێ دەركردووە بەناوى (كوردستان) بەلام تاكو ئێستا بوونى ئەم گۆڤارە لە هیچ شوێنێك بەدەرنەكەوتووە ،ساڵى 1919 فەڕەنسیەكان بۆ ماوەیەك زیندانى دەكەن .لە ساڵى 1925 دێتە بەغدا و كارگەیەكى هەلكۆلین و زەنگۆگرافى دامەزراندوە ،دواتر سەردانى رواندز دەكات ،بەپێى بەلگەنامەكانى بریتانیا بێت لەسەر داواى سەید تەهاى شەمزینى هاتۆتە رەواندز ،كەئەوكات سەید تەها قائمقامى رەواندوز بووە ،بەلام نیەت و ئامانجى سەید تەها گەورەتر بووە .چونكە ئەوكات لەگەل ئینگلیزەكان لە گفتوگۆدابووە بۆ دامەزراندنى حكومەتێكى كوردى كە رەواندز بەشێك بووە لە جوگرافیاى ئەم حكومەتە بەلێن پێدراوە    

(١)خات سەلمە کچى مەلا محەمەدى سرونجداغى ـ دایکى حوزنى و گیو موکریانى
خات سەلمە کچى مەلا محەمەدى سرونجداغى ـ دایکى حوزنى و گیو موکریانى
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن